Mensenrechten in de kerk (WMK) Vlaanderen

In september 1992 ondernam het Aartsbisdom Mechelen-Brussel een poging om het eerste boek van de Rik Devillé “De Laatste Dictatuur” te verbieden. Het boek is een analyse van de toen opkomende malaise in de katholieke kerk. Rik Devillé kwam tot het besluit dat er in de RKK slechts één groot probleem was, nl. de middeleeuwse bestuursvorm van Rome, het pausdom. Ook al wordt er in dat boek met geen woord gerept over de problematiek van seksueel machtsmisbruik binnen de kerk, toch vonden meteen heel wat slachtoffers van diezelfde Rooms-Katholieke Kerk de weg naar Devillé, bij wie ze hun negatieve ervaringen met die kerk konden ventileren. Heel snel, in november 1992 was de “Vlaamse Werkgroep Mensenrechten in de Kerk” (VWMK) geboren in de gebouwen van Pax Christi in Antwerpen.

In 1994 resulteerde dat alles in de uitgave van het boek “De Katholieke Ziekte, een diagnose”. Daarin wordt voor het eerst het probleem van machtsmisbruik in de Belgische kerk in kaart gebracht. Er werden mechanismen blootgelegd (o.a. de backlash) en methodes aangereikt voor genezing en heling. Ook dit aanbod werd door de bisschoppen genegeerd. Daarom besloot de WMK om in 1997 met het studieboek “In de Ban van de Kerk”, een handleiding te maken voor kerkelijke oversten en hun diensten om op een meer evangelische en correcte wijze met de problematiek van seksueel en ander machtsmisbruik in eigen rangen om te gaan.

De WMK wil vooral een stem geven aan de mensen die persoonlijk door de kerk, haar ideologie en handelingen, haar instituten en verantwoordelijken op de een of andere manier werden gekwetst, benadeeld of gediscrimineerd.

Het toepassen van de Rechten van de Mens (cfr. Handvest van de V.N.) zowel in de kerkelijke regelgeving als in de pastorale toepassing is het hoofddoel. Om efficiënt te werken werd de werkgroep in drie opgesplitst: een (kerk)rechtelijke werkgroep, een groep voor theologische onderbouw en een groep voor bijstand aan de slachtoffers. Mensen die slachtoffer zijn geworden van machtsmisbruik in de Kerk worden bijgestaan tijdens hun soms levenslange zoektocht naar erkenning als slachtoffer, als overlever, als overwinnaar. Daarom worden contacten gezocht met daders, oversten, politie, therapeuten enz. al naar gelang wat het slachtoffer zelf wil.

Alle acties zijn vooral gericht op erkenning van de slachtoffers en overlevenden. Daarom werden sinds 1994 verschillende (H)Erkenningsdagen voor slachtoffercontact  georganiseerd. Meest in het oog springend zijn de jaarlijkse algemene bijeenkomsten van de slachtoffers. De laatste jaren werden deze gehouden in Leuven, Hasselt, Brugge en Antwerpen.

Naast het organiseren van de (H)Erkenningsdagen geeft de WMK mensen de kans ook op regionaal vlak ontmoetingen te organiseren. De werkgroep ondersteunt ook bij het zoeken naar professionele hulp (doorverwijzing naar therapeuten, politie, gerecht en naar de kerkelijke overheden) en ondersteunt mensen die in concrete dossiers naar erkenning en herstel streven. WMK ligt eveneens mee aan de basis voor de oprichting van de Parlementaire Commissie seksueel misbruik (2011-2012). Deze Commissie legde de grondslag van de huidige Arbitrage die er samen met de nieuwe Bisschoppelijke Opvangpunten voor zorgt dat een 1000-tal slachtoffers van seksueel misbruik, na een strijd van meer dan 20 jaar eindelijk erkenning krijgen.

De eerstvolgende viering rond het thema "seksueel misbruik" en waarin een kunstwerk van een van de slachtoffers wordt onthuld ging door op zondag 19 oktober 2014 in de Don Boscokerk, Alsembergsesteenweg 130 te 1501 Buizingen (Halle).

Voor zeven categorieën klachten van machtsmisbruik in de katholieke kerk kan men terecht bij de WMK. Deze klachten kunnen gaan over de celibaatsverplichting voor geestelijken, geen recht op intieme relaties, geheime relaties, seksuele aberraties met als vreselijkste uitwas het seksueel machtsmisbruik van kinderen en jongeren. Ook met klachten van buiten België kan men er terecht. De WMK was als vzw tot 2004 lid van het Europees Netwerk Mensenrechten in de Kerk en heeft nog steeds internationale contacten met groepen of slachtoffers uit Amerika en Afrika. Iets anders zijn de financiële klachten: schendingen door de kerk of haar instellingen van de wet op de sociale zekerheid, gebrek aan pensioenregeling, problemen i.v.m. het niet betalen van vergoedingen, ontslag omwille van echtscheiding of (nieuw) huwelijk e.d.

Maar het kan ook gaan over misbruik van machtsposities, o.a. ideologische onverdraagzaamheid, kloostersituaties, gebrek aan inspraak, hypocrisie, katholieke sekten en sektarische groepen. Vaak hebben slachtoffers binnen de kerk geen verweer als ze een klacht indienen of zij worden niet gehoord, of er wordt niet gereageerd. Het uitblijven van noodzakelijke maatregelen werd al aangekaart bij de Belgische bisschoppenconferentie in 1996. Meer gekend is de problematiek van discriminatie van vrouwen, homo's, gehuwde priesters, het schenden van de mensenrechten.
Meer hierover is te vinden in het boek van priester Norbert Bethune van 1995 "Zonde van dat verplichte celibaat". Een laatste groep betreft de slachtoffers van de starre moraal: schuldgevoelens, de problematiek van echtscheidingen, ongewenste kinderlast e.d.

De laatste 20 jaar werden 1.245 klachten van schendingen van mensenrechten in kerkelijke relaties gemeld aan onze werkgroep. De overgrote meerderheid van die klachten, nl. 842, gaat over seksueel machtsmisbruik door clerici. Statisch gezien maakt één dader tussen de 30 en de 50 slachtoffers tijdens zijn leven.

Het boek Genesis vertelt hoe de broers van Jozef hem naar het leven staan. Jaren later, als Jozef onderkoning van Egypte is, staan zij weer tegenover elkaar. Jozef maakt zich bekend en verzoent zich met zijn broers. Maar als hun vader Jacob sterft wordt alles opgerakeld en is het opnieuw zoeken naar verzoening. Het Bijbels model voor verzoening is een langdurig proces en mondt niet automatisch uit op inkeer en vergeving. In die zin onderscheidt de kerk zich niet van de meeste andere instellingen.

Contact:

www.mensenrechtenindekerk.be
mensenrechtenindekerk [at] gmail [dot] com
Stuurgroep:
Voorzitter: Linda Opdebeeck
bestuursleden: Norbert Bethune, Marc Dewit, Gert Verstraete, Rik Devillé
tel. 054.24.50.80

Adres

Panoramalaan 8, 1560 Hoeilaart

Vertel het verder: