Begijnhofgemeenschap Brussel

De Begijnhofgemeenschap in Brussel

In tegenstelling tot wat veel mensen denken waren Begijnen – althans zeker in Brussel – geen devote wereldvreemde kwezels. Wel integendeel.
Het waren vaak zelfbewuste, vrijgevochten vrouwen die zich niet wilden opsluiten in soms gedwongen huwelijken (of ook bij gebrek aan geschikte partner), die hun onafhankelijkheid bevochten en daar een gemeenschap voor zochten. Het was in die dagen voor vrouwen onbestaande als single of alleenwonende door het leven te gaan.
De Begijnen hadden een inkomen en alleen daardoor al werden ze als gevaarlijk beschouwd.
De eerste ‘syndicale’ actie in Brussel werd overigens strijdvaardig gevoerd door Begijnen toen ze de textielgilden dwongen om hun een rechtmatig loon te geven.
Toen de Begijnen uiteindelijk afweken van deze lijn en vooral rijkere vrouwen hun toevlucht zochten, en toen ze na de Franse revolutie noodgedwongen moesten verhuizen bleef na verloop van tijd enkel de Begijnhofkerk overeind.
Het dwarse, het eigenzinnige, de onafhankelijke geest bleef evenwel smeulen in een stille zijbeuk van de barokke kerk.
In die traditie is de Begijnhofgemeenschap geworteld.

Laat ons wel wezen : het Begijnhof is niet geliefd bij de heersers van deze wereld en deze stad. Des te meer is ze toevluchtsoord voor de havelozen, voor de mensen die stranden, voor rechtelozen, maar evenzeer voor mensen die zoeken naar waarheid en het evangelie lezen in zijn simpele en naakte waarheid, radicaal, vrank, ondubbelzinnig.
De laatste twintig jaar lag de kerk aan de oorsprong van vele initiatieven die stem en kracht gaven aan de meest precairen : in Brussel liggen die letterlijk op de straat.
Vereniging waar Armen het woord nemen, in dienstencentra, opvang voor daklozen, organisaties die zich bekommeren om vereenzaamde senioren, hangjongeren, Roma’s, Mensen zonder Papieren. Veel van deze organisaties bestaan nu autonoom maar worden mee geschraagd door de Begijnhofgemeenschap.
De kerk is gekend en wellicht berucht omwille van zijn talrijke bezettingen en hongerstakingen. Daardoor is een breed netwerk gegroeid van medestanders, gelovigen en andersgelovigen die zich herkennen in die radicaliteit en ze mee onderschrijven, waardoor de kerk symbool is gaan staan als ultieme wijkplaats voor de meest uitgebuitenen, de moderne slaven van deze tijd.
Kern is een kleine maar geestdriftige gemeenschap die doorheen het samen beleven en vieren het vuur brandend houdt. Vieringen waarin het evangelie wordt geplakt op wat er in deze stad scheef groeit, maar evenzeer ruimer, over hoe de wereld steeds meer neigt en buigt naar rijken en spuwt op armen en ontwortelden.
De krant ligt op een lange tafel tussen de gelovigen, evangelie wordt dan actueel, levend.
Het dwingt, knaagt aan ons geweten, het daagt uit, een krachtig elixir die ons engagement kruidt en voedt.
Veel mensen vinden hier inspiratie, in de vieringen, de nevendiensten, de kinderen in de catechese, het Bijbelleerhuis, de tentoonstellingen. Het houdt ons wakker, alert, waakzaam.
De Begijnhofgemeenschap is klein maar heeft sterke en kloeke armen met een hele brede spanwijdte.

Het Begijnhofplein
Het idee was allang smeulende, onder andere door de talrijke medestanders rond de kerk, dat het engagement mocht verbreden.
De ongelukkige beslissing van het aartsbisdom om de gemeenschap te verbannen naar de periferie en daardoor het centrum van de stad een kerk van en voor de armen te ontzeggen, is de zweepslag geweest die het proces heeft versneld. Vooral het toekennen van de plek aan een traditionele, conservatieve Roomse tak was de spreekwoordelijke druppel.
Doorheen de honderden reacties en steunbewegingen, die van alle kanten, zelfs uit andere werelddelen ons werden toe gestuurd deed ons begrijpen dat we meer dan ooit moesten doorzetten en vooral de deuren gul openen voor de vele mensen van goeie wil die deze stad rijk is.
Begijnhofplein is een uitloper van deze strijd, maar was reeds in de kiem aanwezig.
Bedoeling is om naast de christelijke gemeenschap een tweede pijler, een ontmoetings- en actieplatform te organiseren met medestanders die geïnspireerd door andere religies of vanuit een humanistische levensvisie hun schouders willen zetten onder dit nieuwe project.
Het voeren van acties en het nadenken rond elementaire grondrechten als daar zijn : het recht op wonen, sociale zekerheid, het dakloos zijn, jongerenwerkloosheid, medische bijstand, mobiliteit, vluchtelingenproblematiek e.a.  De thema’s die deze tijd beroeren en beweging brengen in de stad.
De ervaring zal leren maar we willen graag werken met verhalen van mensen gekoppeld aan bredere vorming en tegelijk ook het viéren, momenten waarin we mekaar kunnen vinden.
Het zoeken en tasten hoe we kunnen thuis komen in de multiculturele smeltkroes van deze stad. Het overstijgen van de verschillen doorheen het ongedwongen samenzijn.
Hoe kunnen gelovigen ten allen kante en niet-gelovigen mekaar vinden, de ambitie om samen strijd te voeren en het leven te vieren. Het celebreren van de solidariteit en daarvan de rijkdom proeven.

De ervaring leerde ons dat dit noodzakelijk is en wordt om – ook en vooral als christenen – gevoed te worden. Het samenwerken met mensen die elk van op hun terrein en vanuit hun achtergrond onderweg zijn.
Christenen hebben niet langer het alleenrecht over goed en kwaad, het unieke morele gezag – en gelukkig maar.
Maar ze hebben wél, naast anderen, recht van spreken vanuit hun waarheid en inzicht.
Het is precies die bescheidenheid én openheid die we willen creëren en die ons opnieuw geloofwaardig maakt. Het is net het radicaal heterogene van een stad die het engagement boeiend maakt, uitdagend, confronterend. We moeten die werkelijkheid recht in de ogen durven te kijken.

Christenen die zich opsluiten worden bekrompen en angstig. De Begijnhofgemeenschap wil dit doorbreken, zich evenwel ten volle bewust van zijn eigenheid en blijvend geïnspireerd door het evangelie maar in onbevangen vizier en met de deuren wagenwijd open.
Stad en wereld in hun grenzeloze diversiteit als een levende uitdaging.

W. Deraedt, i.o. Begijnhofgemeenschap

Contactadres:

Adres

Kolenmarkt 89 1000 Brussel

Vertel het verder: